De tijd dat exotische dieren in kleine betonnen kooien werden opgesloten voor ons plezier is gelukkig (op veel plaatsen) verleden tijd, maar een prachtig safaripark bouwen waar zowel mens als dier zich thuis voelen, is niet evident. Als opzichter moet je in dit spel van Chilifox continu de vinger aan de poot houden of ieder dier zich wel goed in zijn pels voelt. Spectacular is in het Nederlands uitgegeven door Geronimo Games.
Wist je dat er van sommige diersoorten nog maar een handje vol bestaan? Best triestig als je er over nadenkt. Natuurreservaten spelen een belangrijke rol in het beschermen en kweken van kwetsbare diersoorten. Om daar bij te helpen wil jij nu het beste reservaat ooit bouwen en de reddende engel voor deze dieren worden.
Elke speler krijgt bij de start van het spel een plot grond toegewezen om zijn park op te bouwen. Geef iedereen vervolgens het bijhorende doosje met starttegels en de nodige dobbelstenen. Hiermee bevoorraad je het private Westelijke kampement van het domein met 3 dieren en 8 dobbelstenen. Tot slot plaats je jouw medewerkertokens naast het bord en trek je 3 missiekaarten die de visie van jouw park vertegenwoordigen.
Bij de Noordelijke bevoorradingspost leg je een voorraadbord met 4 dierentegels en een dobbelsteen per kleur uit de gemeenschappelijke poel.
Spectacular speel je in 2 seizoenen die telkens uit meerdere rondes bestaan. In het 1ste seizoen probeer je een park uit te bouwen waar de bezoekers vanaf de toegangspoorten onmiddellijk in contact komen met de dieren. Bij het 2de seizoen draait het om het welzijn van de bewoners van iedere habitat. Je wilt de dieren niet enkel beschermen, maar hoopt eigenlijk ook dat ze baby’s maken om hun populatie op te krikken.
Iedere speler kiest simultaan een dobbelsteen of diertegel bij zowel de Westelijke als de Noordelijke bevoorradingspost.
Zodra iedereen klaar is met zijn selectie, start de bouwfase. Plaats de gekozen dobbelstenen of tegel(s) op jouw spelersbord. Zodra iets op het veld ligt, mag je het nooit meer verplaatsen. De dieren die je draft horen in 1 van de 4 soorten habitat thuis: jungle, savanne, water of gebergte. Je bent volledig vrij om te kiezen waar je een tegel neerlegt, maar je wilt hier tactisch mee omgaan. Dieren in grotere habitats hebben hogere kweekkansen in de 2de fase van het spel.
Tot slot worden alle voorraadborden doorgegeven aan de speler die links van jou zit. Zo krijg je voor de volgende ronde nieuwe dieren en dobbelstenen om uit te kiezen.
Wanneer diertegels een cirkel vervolledigen in eenzelfde kleur, plaats je op die locatie een uitkijktoren. Ideaal voor jouw parkrangers om de dieren in de gaten te houden. Je kan met een medewerkertoken de waarde van een geplaatste dobbelsteen ook met 1 punt verhogen of verlagen.
Dieren in je park hebben is uiteraard niet voldoende, je hebt zo ook heel wat muiltjes te voeden. Dobbelstenen vertegenwoordigen voedsel voor dieren en kunnen bij de overeenkomstige kleur op een tegel geplaatst worden. Hoe hoger de waarde van een dobbelsteen, hoe meer voedsel er beschikbaar is en hoe meer punten je kunt scoren.
Bij de afsluit van het eerste seizoen (na 8 rondes) is het tijd voor een eerste tussenstand. Tel de waarde van alle dobbelstenen op, op voorwaarde dat deze ononderbroken tot aan de ingang van het park doorlopen. Noteer voor iedere speler de ‘toegangsscores’ op het scoreblok en start met de voorbereiding van het volgende spelseizoen.
In dit voorbeeld scoort de speler 22 punten met alle dobbelstenen (3+1+6+4+3+2+3) behalve de 2 aan de rechterzijde van het bord, omdat die niet verbonden zijn met de ingang van het park.
Net als in het eerste seizoen leg je elke ronde een tegel of dobbelsteen in de voorraadposten. Bij dit seizoen wil je echter zeker zijn dat je broedtegels, met een hartje op, binnen iedere habitat hebt liggen en dat deze tegels een dobbelsteen bevatten.
Je vermenigvuldigt de waarde van alle dobbelstenen uit een habitat met het aantal (van voedsel voorziene) broedplaatsen.
In dit voorbeeld scoort de speler 18 punten ((2+2+5)*2 broedplaatsen) voor de dieren in de savanne en 1 punt voor de panda’s. De zebra’s, poolvossen, herten, dolfijnen & nijlpaarden scoren geen punten omdat er ofwel geen broedtegel aanwezig is in de habitat of de broedtegel geen dobbelsteen bevat.
Na de 7de ronde van het 2de seizoen is het tijd om de financiën van elk park te vergelijken. Ieder park scoort, naast de toegangsscore, nog punten op 7 aspecten: de dobbelwaardes binnen de 4 soorten habitats, de waardes van de dobbelstenen rond een uitkijkpost, het aantal soorten dieren in een park en de missies. Hoe meer dieren er in een habitat aanwezig zijn, hoe beter ze fokken en hoe beter ze doorvoed zijn, hoe meer punten je scoort.
De speler met de meeste punten heeft het meest succesvolle reservaat gebouwd en krijgt de leiding over alle omliggende natuurreservaten.
Alles op zijn plaats :Dankzij de 10 opbergdoosjes die bij het spel zitten kan je alle componenten heel gestructureerd in de doos bewaren. Dit is visueel zeer bevredigend en is iets waar veel uitgevers nog wat van kunnen leren. Geen gedoe met sleeves, plastic zakjes of extra kosten om zelf inserts aan te schaffen.
Multiplayer solitair : Het spel faciliteert tot 6 spelers, maar eigenlijk is het een solitair spel waarbij iedereen een half uur lang naar zijn eigen dierenpark aan het staren is. De enige moment waarop je met andere spelers interageert, is wanneer je een voorraadbord doorschuift. Je kan uiteraard de andere spelers in de gaten houden en hopen dat ze een bepaalde dobbelsteen of tegel laten liggen, maar je hebt er geen enkele invloed op. Het spel komt wel de belofte na dat het snel speelt en weinig complexiteit met zich meebrengt naast de hoge ‘puzzelfactor’. Als je niet simultaan speelt, heeft de laatste speler echter een enorm voordeel omdat hij kan zien welke opties er volgende ronde naar hem doorgeschoven worden.
Educatief karakter : Het is allemaal leuk om naar dieren te gaan kijken in een zoo of een safaripark, maar dankzij dit spel leer je spelenderwijs ook iets bij over hoe de mens bepaalde diersoorten tot aan de afgrond van het bestaan heeft gedreven. Bij het spel zit een appendix met een korte uitleg over 22 bedreigde diersoorten.
Puzzelen met dieren, kleuren en cijfers : Als er iets is dat dit spel wel echt goed doet, is het een op-en-top eurogame zijn. Je bent tegels en dobbelstenen aan het neerleggen in een verwoede poging zo veel mogelijk punten bij elkaar te puzzelen. Welke dobbelsteen je waar mag plaatsen heeft weer een hele rits (obscure) regels die je in het begin van het spel toch wel doen fronsen. Voortplantingstegels aanvaarden enkel een dobbelsteen met 1 of 2 ogen (lees: weinig eten), want wanneer er niet voldoende eten is gaan dieren beginnen vogelen? Volgens ons zijn dieren net meer geneigd om zich voort te planten als er voldoende voedsel voor handen is, maar misschien hebben we niet goed opgelet tijdens de biologieles op school. Wiskundig gezien begrijpen we deze keuze wel, omdat broedtegels naast een scoretegel ook functioneren als een vermenigvuldiger.
Boekhoudkundige nauwkeurigheid : op het einde van het spel komt er behoorlijk wat rekenwerk aan te pas. Je scoort op zo veel verschillende manieren dat je er echt je hoofd bij moet houden. Je moet én torens bouwen én hoge dobbelstenen plaatsen én voldoende (geactiveerde) broedtegels op je bord krijgen binnen voldoende grote habitats. Soms wordt het tellen zo onoverzichtelijk dat je per gescoord onderdeel gebaat bent om die dobbelstenen van je bord te halen. De onderliggende wiskunde van het spel is echter zeer scherp uitgewerkt, je wordt bij iedere ronde verscheurd tussen kiezen voor een dobbelsteen of een dierentegel.
Jaag roem & glorie na en zorg dat jouw naam tot in de eeuwigheid verder leeft in The Vale of Eternity. Het spel is een tactische take that tableaubuilder waarbij je jouw tegenstanders de loef wilt afsteken door betere legendarische wezens te temmen dan zij. Het Koreaanse Mandoo Games schiet weer raak met een titel van formaat!
De Vallei der Onsterfelijkheid ligt ergens verborgen op de grens tussen de wereld van dromen en de werkelijkheid. Een verdwaalde reiziger tuimelde echter per toeval door de toegangspoort en trof op deze mysterieuze plaats goden, legendarische wezens, draken en geesten aan. Al die fabelachtige figuren waar je als kind verhalen over hoorde voor het slapen gaan blijken dus echt te bestaan. In de hoop om hen beter te begrijpen en om de titel van meestertemmer te verdienen, trekken 2 tot 4 monstertemmers er op uit om deze magische creaturen te vangen en te temmen.
Het spel wordt gespeeld in (maximaal) 10 rondes. Het spel is afgelopen zodra de 10de ronde gespeeld is of wanneer een speler op het einde van een ronde meer dan 60 punten heeft gescoord.
Bij de start van een ronde worden 2 kaarten per speler van het deck getrokken en aan het speelveld toegevoegd. De plaats waar een monster op het veld verschijnt, hangt af van het element/huis van de kaart: water, aarde, wind, vuur of draken.
Iedere ronde bestaat op zijn beurt weer uit 3 fases: jagen, acties ondernemen en kaarteffecten activeren.
In de jaagfase gaan de spelers beurtelings een wezen als prooi markeren waar ze jacht op wensen te maken totdat alle kaarten gekozen zijn. De eerste selectieronde begint met de startspeler en gaat vervolgens met de klok mee. Een monster kan maar door 1 temmer tegelijkertijd gemarkeerd worden. Zodra iedereen een eerste prooi geselecteerd heeft, mag de speler die laatst aan zet was opnieuw kiezen en wordt het proces herhaald in tegenwijzerzin. Nu alle wezens door iemand in het vizier zijn genomen is de jaagfase voorbij, of begint de jacht nu past echt?
De startspeler mag nu kiezen welke acties hij wenst te ondernemen tijdens zijn beurt. Een speler blijft aan zet totdat deze geen acties meer kan of wilt uitvoeren. De actieve speler kan per monster waarop hij jacht maakte in de vorige fase kiezen wat hij er mee wilt aanvangen. Wilt hij ze temmen (de kaart op hand nemen) of verkopen (de kaart wegwerpen en omruilen voor magische stenen)? De verkoopwaarde van het monster wordt bepaald door de soort waartoe het wezen behoort. Vuurkaarten geven je bijvoorbeeld 3 magische stenen met een waarde van 1 per steen terwijl een draak je 1 magische steen met een waarde van 6 oplevert.
Je kan ook kaarten uit je hand aan jouw persoonlijke spelersveld toevoegen door hen op te roepen. Dit kan echter alleen als je de nodige magische stenen kan betalen én je voldoende plaats hebt op jouw veld. Je mag nooit meer wezens op het veld hebben dan het cijfer van de ronde. Maximum 2 monsters in ronde 2, 8 monsters in ronde 8, enz…
Rond het verkopen en oproepen van wezens is er een zeer belangrijke spelregel om even toe te lichten. Een temmer kan maximaal 4 magische stenen in zijn bezit hebben en er moet altijd gepast betaald worden om een monster op te roepen. Als je een wezen met een kostprijs van 4 aan je speelgebied wilt toevoegen en je betaalt met een magische steen die 6 waard is, krijg je géén wisselgeld terug. Als je niet gepast kan betalen, is dat pech!
De volgorde waarin de speler zijn acties uitvoert is geheel vrijblijvend, maar van cruciaal belang om het spel te winnen.
Op iedere kaart staan 1 of meerdere iconen afgebeeld om aan te tonen welke effecten dit wezen teweegbrengt. Sommige wezens hebben effecten die onmiddellijk activeren zodra je ze speelt (bliksemschicht iconen), en sommigen hebben effecten die pas activeren aan het einde van iedere ronde (zandloper iconen). Dit laatste type effecten worden tijdens deze fase geïnitieerd. Net als in de actiefase kiezen de spelers de volgorde waarin de effecten uitgevoerd worden. De volgorde kan bepalend zijn voor het aantal punten dat je krijgt of welk effect een bepaalde kaart heeft.
Zodra de alle effecten zijn uitgevoerd, wordt de first player marker doorgegeven en de rondemarker naar het volgende veld op het rondespoor verplaatst.
Het design van The Vale of Eternity schreeuwt eenvoud en de regels zijn op zich zeer snel onder de knie te krijgen, maar dat wilt niet zeggen dat je het spel snel meester bent of er direct op bent uitgekeken. Het spel biedt voor buitenstaanders misschien weinig table presence, maar is voor de spelers behoorlijk intens als het aankomt op de juiste keuzes maken. Een stevige voorsprong verandert voor je het weet in een genadeloze achterstand en met maar maximaal 10 rondes die razendsnel voorbijschieten, moet je uit je doppen kijken dat een tegenspeler niet met de overwinning aan de haal gaat.
Elke ronde worden er nieuwe kaarten onthuld en je wéét dat je er maar 2 kan reserveren. Kies je voor de kaarten die jij nodig hebt om jouw tableau-engine te laten draaien of ontzeg je een tegenstander de kaart die hij broodnodig heeft? Het zijn geen evidente keuzes en door het zeer beperkte aantal acties is de spanning vanaf de eerste rondes al te snijden.
Een zeer grote meerwaarde van het spel is niet enkel de vormgeving, maar ook de achterliggende achtergrond van de kaarten. Alle figuren stammen uit legendes van over de hele wereld. Denk maar aan Odin & Frey uit de Noorse mythologie, Asmodeus & Leviathan als Christelijke/Bijbelse figuren, Agni uit het Hindoeïsme of Charybdis die we ons allemaal wel zullen herinneren uit de Griekse mythologie. Kom je een kaart tegen waar je het verhaal niet van kent, dan raden we je warm aan om het even uit te zoeken om je kennis over dat figuur uit te diepen.
Met een deck van 70 monsterkaarten is er een grote randomisatiefactor in het spel. Er zijn bepaalde combo’s die je gegarandeerd een stabiele stroom aan punten bezorgen, maar als die kaarten niet op de juiste moment in het spel aan bod komen, moet je op zoek naar een andere strategie. The Vale of Eternity is dus geen one trick pony waarbij je telkens dezelfde speelstijl kan hanteren. Er is ook een beperkte take that factor waarbij je elkaars engine kan (proberen te) doorbreken.
De onsterfelijkheidsfiguur is een leuke extra component in de doos, maar voegt verder geen enkele functionele waarde toe en staat er eigenlijk maar een beetje bij voor de gezelligheid. De makers hadden dit figuur evengoed achterwege kunnen laten zonder dat iemand er om zou rouwen. Het maximum aantal kaarten dat je aan jouw spelersgebied mag toevoegen is rechtstreeks gekoppeld aan de spelronde. Dit aspect vergt een beetje mentale boekhouding want buiten de gemeenschappelijke rondemarker, is er geen enkele visuele indicatie op jouw eigen spelersveld van de ronde waarin je je op dat moment bevindt… maar tot 10 tellen zal nog net lukken, niet?
Samengevat is The Vale of Eternity een pareltje onder de beginnersspelen waar Eric Hong waarde hecht aan to-the-point vormgeving en een mechanisme waar balans tussen geluk en vooruitdenken de hoofdrol spelen.
Het spel is ondertussen zowel in het Engels als Nederlands verkrijgbaar in België. De Nederlandstalige variant wordt uitgegeven door Geronimo Games.
Voor wie 70 monsterkaarten niet voldoende vindt of het spelmechanisme net iets te eentonig is, is er gelukkig al een uitbreiding op komst. De The Vale of Eternity: Artifacts uitbreiding voegt extra monsters, artefacten en extra spelmechanismen toe waarbij je onder andere meer kaarten per ronde mag spelen of waarmee je de spelregels voor een ronde naar jouw hand kan zetten.
